Vorming asbest in natuur tekst

Vorming van asbest in de natuur.
Informatie © 2003 * 2009 Translab
Redactie en info verstrekt onder alle voorbehoud en zonder enige nadelige erkenning

Asbest komt voort uit een gesteente dat diep in de aardkorst wordt gevormd (zgn. ultramafische gesteenten) en deze asbesthoudende aardkorst werd (wordt) door middel van gebergtevorming, opstuiting van continentale tectonische platen en erosie aan het oppervlak gebracht.

Typische plaatsen waar asbest voorkomt en gewonnen wordt (asbest mijnen) liggen in de zogenaamde greenstone belts ( naargelang de gordel waarin deze specifieke "groene" asbestmineralen gevonden worden (deze groene kleur is typisch aan de asbestsoort Chrysotiel).

Dit zijn gordels van groenachtige gesteenten welke te vinden zijn rondom grote granietlichamen in de kernen van continenten.
Bovengenoemde grote granietlichamen ofte ultramafische (diepte)gesteenten (bijvoorbeeld peridotiet, duniet en pyroxeniet) zijn massieve harde gesteenten, meestal donker van kleur en bestaan voornamelijk uit magnesiumsilicaten zoals olivijn (Mg₂SiO₄) en pyroxeen (MgSiO₃) hierin is nagenoeg geen kwarts aanwezig.

Proces asbestvorming in de natuur (Serpentijn) zie SERPENTIJNASBEST
Als deze dieptegesteenten nabij het aardoppervlakte komen te liggen of aan het oppervlak komen, dan zijn genoemde "diepte"mineralen niet meer stabiel en zetten deze zich d.m.v. water om naar een nieuw mineraal dat serpentiniet heet (dit is een metamorfose proces).

Serpentijnachtige gesteenten.
Serpentiniet is een groen gesteente, waarvan de mineralen (kristallen) tot de groep van phyllosilicaten (phyllo = "blad- of plaatvormig") behoren.
Tot deze plaatvormige mineralen behoren ook de kleimineralen. Serpentiniet, indien talkhoudend, is zacht en is o.a. bekend als "soapstone" waarvan in diverse vakantielanden allerlei beeldjes en voorwerpen worden gesneden.
Serpentiniet heeft de samenstelling Mg₆Si₄O₁₀(OH)₈.
Deze samenstelling komt voor in meerdere kristalstructuren (polymorfen), waarvan antigoriet, chrysotiel (wit asbest) en ook talk voorbeelden zijn.
Van talk dient vermeld dat deze "vanuit de natuur" frequent met sporen van asbest verontreinigd is.
Amfibole Mineralen. zie amfibool asbest
De veelgebruikte asbestsoorten welke niet tot de groep van phyllosilikaten ( serpentijnachtigen) behoren, zijn Crocidoliet (blauwe asbest), Amosiet ( bruine asbest ), Tremoliet (wit), Actinoliet (groen), deze behoren tot de groep van amfibolen (M)₇Si₈O₂₂(OH)₈
Zeer typisch voor amfibole mineralen is het feit dat deze altijd een rechte naaldvormige kristalstructuur hebben.
In deze kristalstructuur vinden we M (=metaal) , behalve magnesium, ook o.a. ijzer, aluminium en natrium.
Amfibolen en amfiboolasbesten, zijn minder buigzaam dan Chrysotiel (serpentijnasbest), de amfibolen hebben minder goede isolerende eigenschappen en breken loodrecht op de lengte richting in kleinere stukjes.
Sommige echter, zoals Crocidoliet, weerstaan een grotere longitudinale trekkracht, dewelke deze van staal met een factor 3 overtreft !

Aangezien Chrysotiel asbest ( serpentijnachtige soort) het meest geschikt was voor de commerciële exploitatie ( gemakkelijk bewerkbaar zoals mogelijkheid om het te spinnen en te weven als katoen ) en het tevens op dat vlak meer superieure eigenschappen heeft boven de amfiboolasbesten, maakte dat Chrysotiel verreweg de meest ontgonnen asbestsoort is, en tevens het tezelfdertijd de goedkoopste asbestsoort was ( eenvoudige ontginning in open mijnen, hetzij putten dichtbij de oppervlakte) maakte dat Chrysotiel asbest aangewend is voor ong. 92% van alle toegepaste asbesten.

Hieronder wordt hieronder ingegaan op de mineralogie van Chrysotiel.

Mineralogie van Chrysotiel asbest (Serpentijnasbest)
Zoals hierboven reeds kon worden opgemerkt is de vorming van asbest een natuurlijk proces, van waaruit vertrokken wordt van grote granietlichamen ofte ultramafische (diepte)gesteenten zoals peridotiet, duniet en pyroxeniet, dit zijn massieve harde gesteenten, meestal donker van kleur en deze bestaan voornamelijk uit magnesiumsilicaten zoals olivijn (Mg₂SiO₄) en pyroxeen (MgSiO₃).
Indien deze dieptegesteenten door reden zie hoger ondieper komen te liggen of aan het oppervlak komen, dan zijn genoemde mineralen niet meer stabiel en zetten deze zich met water om naar een nieuw mineraal dat Serpentiniet heet (dit door metamorfose proces)
Zoals boven beschreven ontstaat Chrysotiel uit plaatvormige serpentijn kristallen, daar Sepentiniet een groen gesteente is waarvan de mineralen (kristallen) tot de groep van phyllosilicaten (phyllo = "blad- of plaatvormigen") behoren.
Als gevolg van diverse geologische krachten ingevolge opstuiting op het gesteente ontstaan er breuken in de serpentiniet.
Serpentiniet vult de ruimte in deze breuken op door de vorming van Chrysotiel kristallen, welke loodrecht op de breukvlakken groeien in evenwijdig liggende vezels. Dit resulteert in een lichtgekleurde asbestlaag in een groenig gesteente.
Door afschuivingkrachten welke zich doorzetten tijdens de omzetting naar Chrysotiel ontstaat de soms zeer typische schuine vorm van de Chrysotiel welke zich vormt tussen de in beweging zijnde lagen.
Het asbest doet voor het oog zijdeachtig aan en indien deze asbest gepolijst wordt ontstaat het bij stenen verzamelaars bekende " tijgeroog "
Indien er voldoende breuklijnen naast elkaar voorkomen, welke zich omgezet hebben naar Chrysotiel dan is de asbest economisch winbaar en wordt er een mijn ingericht (meestal open mijnbouw, dus ontginning in open lucht), waarbij meestal de gesteenten los gedynamiteerd werden ( worden).
Deze vorm van ontginning is zeer contaminerend, en vergt een zware tol voor mens en milieu.
Er zullen allicht wel statistieken zijn met een opgave van het aantal carcinogene en asbestose gevallen onder de werknemers in asbestmijnen, doch deze statistieken zijn om voor de hand liggende redenen niet beschikbaar. !

De vorming van Chrysotiel (Mg₆Si₄O₁₀(OH)₈)
Onder gunstige omstandigheden worden regelmatige SiO₄- tetraëders gevormd met uitsluitend 2-laags structuren gevormd, waarbij alle SiO₄- tetraëders naar boven (of naar onder) wijzen.
Hierdoor wordt de mogelijkheid gecreëerd voor de plaatjes om zich op te rollen.
Indien dit gebeurt worden er vezels gevormd en dit is het geval bij Chrysotiel.
Dit oprollen kan vergeleken worden met twee vellen papier van enigszins verschillende grootte, waarvan de randen aan elkaar worden geplakt. Het papier zal krullen of oprollen.
Enkele voorbeelden van asbestontmijning
In Siberië en Kazakstan, alwaar in 1992 2.400.000 ton asbest werd gemijnd,waarvan het grootste deel ongeschikt is voor commerciële aanwending daar deze gewonnen asbest van inferieure kwaliteit is, werd / wordt deze ( geloven of niet ) massaal gebruikt als wegverharding... (over straatbrede contaminatie op grote schaal gesproken).
Zuidelijk Afrika had een ontgonnen hoeveelheid van 358.000 TON (in 1992) meestal Amosiet, en in mindere mate Chrysotiel ( de variante Rhodesia Chrysotiel).
Afkorting Amosiet is afgeleid van de oorsprong ervan Asbestos Mining Of South Africa ( + t )
Canada had een ontgonnen hoeveelheid van 615.000 ton in 1992 ( Chrysotiel ).
De productie neemt gemiddeld echter af en de markt richt zich niet langer op de huidige "ontwikkelde" geïndustrialiseerde landen, doch veleer op de jonge groeimarkten vooral in Azië en Oceanie, landen met weinig regelgeving inzake milieu, ( zelfs in 2009 is er in Azie nog een bloeiende handel in asbestproducten ).
Op heden is het tevens nog steeds mogelijk om NIEUWE Asbestproducten te kopen in CHINA welke er tot op heden 2009 vervaardigd wordt, internet Google - search, China and asbestos en andere...
Herkenning van asbestmineralen.
Deze kunnen enkel worden herkend door gespecialiseerde personen en technieken in het asbestlaboratorium, de beste apparatuur en een jarenlange ervaring is vereist om met kennis van zaken en kwalitatief te kunnen werken.
Asbest vezels kunnen onder de (polarisatie)microscoop worden herkend door middel van polarisatie / lambda platen / dubbelbreking / lenght fast - slow bepaling / en observatie van de East - West colors verkregen door middel van dispersie, en central stop.
Tevens kan de structuur van te onderzoeken mineraal in een laboratorium onderzocht worden op zijn Chemische samenstelling, indien het laboratorium hetgeen beschikt over speciaal aangepaste elektronenmicroscopen met EDX apparatuur, waar door ondermeer door middel van röntgen diffractie (EDX apparatuur) onderzocht wordt welke de chemische samenstelling van het onderzochte asbestmineraal is.
Vernietiging van de vezelvorm van asbest ( informatie onder alle voorbehoud )
Voorlopige experimenten op "experimentele schaal" hebben aangetoond dat serpentijn bij verwarming met lucht tot hoger dan + 600 C° graden kan omgezet worden in de oorspronkelijke olivijn.
Mogelijks kan op deze wijze ook Chrysotiel onder gunstige omstandigheden (bijvoorbeeld met restwarmte van Metallurgie & hoogovens of dergelijke) "mogelijks" onschadelijk worden gemaakt.
De kosten hiervan zouden "mogelijks" en waarschijnlijk lager kunnen zijn dan de stortkosten, doch dit is naast een commerciële keuze, tevens een politieke keuze.
"Morele kwestie"
De vraag stelt zich of België als natie, ( intussen deel(tje) van Europa ) de wil en moed heeft om de "betere" technologie in praktijk om te zetten, en zich af te keren van het "storten" van asbest in open putten met de vele ongewenste contaminaties
Op heden heeft de overheid gekozen voor de goedkope manier "om het probleem" letterlijk (tijdelijk) onder de grond te krijgen door asbest te dumpen in putten en stortplaatsen.

In Frankrijk is men intussen reeds 15 tal jaar bezig.... met de omzetting van de asbest vezelvorm naar een vezelvrije gesmolten massa, door het asbest "letterlijk te smelten" door middel van zeer hoge temperaturen ( 2.000 °C ), hierdoor wordt de vezelvorm vernietigd en ontstaat een nieuwe (vezelvrije) massa, deze extreem hoge t° kunnen enkel bereikt worden in plasma ovens, doormiddels van plasma technologie, een duurdere doch betere, en definitieve oplossing voor asbestafval.